Prof. Piotr Stepnowski o prowadzonych badaniach, publikacjach i zmianach zachodzących na uczelniach | MORS - Mega Otwarte Radio Studenckie

-A A +A

Prof. Piotr Stepnowski o prowadzonych badaniach, publikacjach i zmianach zachodzących na uczelniach

Aleksandra Dulkiewicz, komisarz Gdańska wręcza nagrodę prof. Piotrowi Stepnowskiemu Fot. Dominik Paszliński/www.gdańsk.plGościem Radia UG MORS jest prof. dr hab. Piotr Stepnowski, Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą, który 28 stycznia w Ratuszu Głównego Miasta odebrał Nagrodę Naukową Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza za rok 2018 w kategorii nauk ścisłych i przyrodniczych. Rozmawiamy m.in. o głównym przedmiocie badań naszego gościa czyli metodach wykrywania farmaceutyków w środowisku, ich wpływie na zwierzęta i rośliny, krajowej i zagranicznej współpracy naukowej, publikacjach w najbardziej prestiżowych czasopismach naukowych oraz o tym czy polscy naukowcy mają szansę w najbliższym czasie na Nagrodę Nobla. Emisja audycji we wtorki 5 i 12 lutego o godzinie 12 oraz w czwartki 7 i 14 lutego o godzinie 10.

Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza za rok 2018 w kategorii nauk ścisłych i przyrodniczych została przyznana prof. Stepnowskiemu za „znaczący wkład w rozwój badań nad prognozowaniem, wykrywaniem i oceną negatywnych skutków pozostałości substancji leczniczych oraz cieczy jonowych w środowisku”. Dlatego nasze pierwsze pytanie dotyczy wpływu farmaceutyków na środowisko naturalne.

- Okazuje się, że śladowe ilości leków, które wraz ze ściekami czy odpadami komunalnymi dostają się do środowiska, mogą mieć znaczący, negatywny wpływ na organizmy żywe – mówi prorektor. – Po pierwsze może to być wpływ zgodny z ich przeznaczeniem – czyli np. antybiotyki będą w sposób niekontrolowany i niezamierzony przez człowieka niszczyć bakterie, a przy małych dawkach sprawiać, że staną się one odporne na antybiotyki. Po drugie co jest niebezpieczniejsze, bo trudniejsze do przewidzenia, zaczną wykazywać cechy, które w ogóle nie były zamierzone podczas ich tworzenia – tzw. toksyczność niecelowa. Przykładem może być diklofenak, substancja przeciwbólowa i przeciwgorączkowa dostępna bez recepty. W Azji Środkowej była ona podawana bydłu hodowlanemu co miało działać uspokajająco i zapobiegawczo przeciw niektórym infekcjom. Zdarzało się jednak, że pojedyncze sztuki padały i były zjadane przez sępy bengalskie. Gdy po pewnym czasie prawie cała populacja tych ptaków wyginęła zaczęto badania i okazało się, że diklofenak zawarty w mięsie bydła, niszczy nerki ptaków tak skutecznie, ze doprowadza do ich śmierci. Takiego działania leku nikt nie był w stanie przewidzieć, a takich przykładów wymierania całych populacji przez niekontrolowane oddziaływanie leków jest wykrywanych więcej.

Prof. dr hab. Piotr Stepnowski jest jednym z najaktywniejszych naukowców Uniwersytetu Gdańskiego pod względem publikacji artykułów naukowych w najbardziej prestiżowych czasopismach. Liczba cytowań jego prac sięga prawie 7 tys. a indeks Hirscha wynosi 43, co oznacza, że 43 jego prace były cytowane przynajmniej 43 razy każda.

- Ryzykiem z którym powinien się liczyć każdy naukowiec jest pogoń za punktami, a nie za audytorium do którego chcemy dotrzeć – mówi prof. Stepnowski. – Należy publikować w tych tytułach, które pozwalają dotrzeć do nich naukowcom zajmujących się tymi samymi problemami, a nie w tych, które dają nam najwięcej punktów. W moich naukach jest to dosyć proste, ponieważ doskonale wiemy, które czasopisma są śledzone przez osoby zajmujące się chemią analityczną – wcale nie są one najwyżej punktowane. Każda dziedzina nauki ma taką grupę czasopism, która jest rozpoznawalna jako wiarygodne źródło informacji o najnowszych wynikach badań. Dla młodych naukowców bardzo istotne jest żeby trafić także na dobrych recenzentów. Pamiętam początki swojej drogi naukowej gdy w zasadzie każdy mój artykuł był w pierwszej instancji odrzucany, ale jednocześnie otrzymywałem recenzje, które były wyśmienitym źródłem wiedzy jak prowadzić badania i opisywać ich wyniki, żeby uzyskać poparcie redaktora prowadzącego.

Zapytaliśmy także o bariery, które obecnie ograniczają rozwój polskiej nauki.

- Oprócz problemów finansowych wydaje mi się, że na polskich uczelniach, z pewnymi chwalebnymi wyjątkami, ciągle obserwujemy kulturę tłumienia ambicji uczonych, szczególnie w momencie kiedy te ambicje są najbardziej rozbuchane, często naiwne, niedojrzałe ale właśnie przez to absolutnie świeże, doskonałe, fantastyczne. U nas są tłumione w zarodku poprzez kulturę pracy, zasadę nieomylności mistrzów itp. – mówi prorektor. – Pewnie wszyscy, którzy pracują na uczelniach wiedzą o czym mówię. Nie jest to kwestia zmiany politycznej, tylko kulturowej, która zajmuje więcej czasu, ale liczę i dostrzegam na to dowody, że ona zachodzi.

Zachęcamy do wysłuchania całego wywiadu na stronie Radia UG MORS. Emisja we wtorki 5 i 12 lutego o godzinie 12 oraz w czwartki 7 i 14 lutego o godzinie 10.

 

Maciej Goniszewski
Fot. Dominik Paszliński/gdańsk.pl

 

Treść ostatnio zmodyfikowana przez: Maciej Goniszewski
Treść wprowadzona przez: Maciej Goniszewski
Ostatnia modyfikacja: 
wtorek, 5 lutego 2019 roku, 10:50