Czy dbanie o zdrowie psychiczne wygląda tak samo w różnych częściach świata? W jaki sposób kultura wpływa na rozumienie dobrostanu, życie rodzinne, sposoby radzenia sobie z kryzysami oraz poszukiwanie pomocy czy sensu życia i śmierci? Na te pytania spróbują odpowiedzieć osoby uczestniczące w Europejsko-Azjatyckim Kongresie Zdrowia Psychicznego (The Euro-Asian Scientific Congress on Mental Health), finansowanym przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). Kongres odbędzie się w dniach 25–28 sierpnia 2026 roku na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego.
Choć zdrowie psychiczne często postrzegane jest jako pojęcie uniwersalne, jego rozumienie jest silnie zakorzenione w kontekście kulturowym i różnych paradygmatach naukowych. W Europie dominuje podejście psychospołeczne i biomedyczne, podkreślające autonomię jednostki oraz rolę profesjonalnej pomocy psychologicznej i psychiatrycznej. W wielu krajach Azji doświadczenie cierpienia psychicznego interpretowane jest natomiast w kategoriach relacyjnych i duchowych, z naciskiem na zachowanie harmonii społecznej, a wsparcia często poszukuje się wśród rodziny oraz osób cieszących się autorytetem w lokalnej społeczności.
Polska łączy siły z Wietnamem
Międzykulturowe spojrzenie na zdrowie psychiczne jest głównym tematem Kongresu, organizowanego w ramach międzynarodowego projektu NAWA Partnerstwa Strategiczne pt. „Stosowana psychologia społeczna w kontekście międzykulturowym: synergie UG z Wietnamem” (ASPIC), wraz z dwoma azjatyckimi partnerami z Wietnamu: University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University (USSH VNU) oraz Vietnam Academy of Social Sciences (VASS).
– Kongres jest zwieńczeniem wspólnych prac badawczych zespołów pracujących w ramach projektu, dlatego mamy zróżnicowane sympozja dotyczące zdrowia psychicznego, takie jak: neuroróżnorodność w kontekście uwarunkowań kulturowych, psychologia rodziny i zagadnienia okołoporodowe, gender studies, dobrostan czy nawet doświadczenia z pogranicza śmierci – mówi dr hab. Joanna Różycka-Tran, prof. UG, liderka projektu. – Celem Kongresu jest wymiana wiedzy, doświadczeń i innowacyjnych praktyk w obszarze zdrowia psychicznego oraz rozwijanie dialogu między badaczami i praktykami z Europy i Azji ale też USA, w ramach odmiennych paradygmatów naukowych.
Eksperci z Niemiec, Wielkiej Brytanii, Kanady czy USA
Uczestnicy i uczestniczki Kongresu wezmą udział w warsztatach, wykładach i sesjach naukowych dotyczących m.in. znaczenia relacji rodzinnych i rodzicielstwa, zagadnień związanych z płcią, roli duchowości w dobrostanie psychicznym oraz badań nad świadomością w kontekście zdrowia psychicznego. Wśród zaproszonych keynote speakerów znajdą się naukowcy i naukowczynie o międzynarodowej renomie:
- prof. Susan Ayers, psycholożka i terapeutka specjalizująca się w zdrowiu psychicznym okresu okołoporodowego. Pracuje w Centre for Maternal and Child Health Research, University of London (UK)
- prof. Jennifer Bosson, psycholożka społeczna z University of South Florida (USA), badająca zagadnienia tożsamości, płci oraz stereotypów społecznych;
- prof. Franco A. Carnevale, psycholog i etyk związany z McGill University (Kanada), założyciel międzynarodowej inicjatywy VOICE (Views On Interdisciplinary Childhood Ethics), zajmującej się etycznymi aspektami opieki nad dziećmi;
- prof. Loren Toussaint z Luther College (USA), którego badania koncentrują się na roli religijności, duchowości i przebaczenia w zdrowiu psychicznym oraz fizycznym;
- prof. Kevin Nelson, neurolog z University of Kentucky (USA), autor książki The Spiritual Doorway in the Brain, działacz American Association of Neuromuscular & Electrodiagnostic Medicine, uznany za twórcę pracy określanej jako „kamień milowy w rozumieniu natury ludzkiej”;
- dr Michalel Nahm, badacz związany z Institute for Frontier Areas of Psychology and Mental Health we Fryburgu (Niemcy), bada słabo poznane i niekonwencjonalne anomalie świadomości, doświadczenia bliskie śmierci, przeżycia w śpiączce czy tzw. terminalną jasność umysłu oraz ich filozoficzne i ewolucyjno-biologiczne implikacje dla zdrowia;
- dr Marieta Pehlivanova, badaczka z University of Virginia (USA), gdzie prowadzi badania nad neuropsychologicznymi aspektami doświadczeń zmienionych stanów świadomości oraz ich znaczeniem dla zdrowia psychicznego.
Cztery dni networkingu
Uroczyste otwarcie Kongresu odbędzie się 26 sierpnia 2026 roku o godz. 16:30 w Centrum Św. Jana pod patronatem Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku, partnera instytucjonalnego wydarzenia. Wcześniej o godz. 14.30 na zabytkowym Poddaszu Św. Jana odbędzie się warsztat medytacyjny w wietnamskiej tradycji zen dla osób zainteresowanych wschodnią praktyką pracy z umysłem. Wykłady będą realizowane na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Pełen program wydarzenia dostępny jest na stronie: https://aspic.ug.edu.pl/program/
Organizatorzy podkreślają, że istotnym elementem Kongresu jest jego otwarty charakter – udział w warsztatach, uroczystym otwarciu oraz wykładach jest bezpłatny, dzięki czemu wydarzenie skierowane jest nie tylko do środowiska akademickiego, lecz także do wszystkich mieszkańców regionu zainteresowanych tematyką zdrowia psychicznego w perspektywie międzykulturowej.
Szczegółowe informacje dotyczące Kongresu dostępne są na stronie internetowej: https://aspic.ug.edu.pl/congress-2026/
Organizatorzy: Uniwersytet Gdański
Partner instytucjonalny: Nadbałtyckie Centrum Kultury
Patronat: Polskie Stowarzyszenie Psychologii Społecznej wraz z Sekcją Psychologii Międzykulturowej PSPS
Patronat honorowy: Mieczysław Struk, Marszałek Województwa Pomorskiego, Beata Rutkiewicz, Wojewoda Pomorski, Aleksandra Dulkiewicz, Prezydent Miasta Gdańsk, Rektor Uniwersytetu Gdańskiego, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego, Dyrektor Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego
Patronat medialny: Radio Gdańsk, Centrum Filmowe Uniwersytetu Gdańskiego, Gazeta Uniwersytecka, Radio MORS
Partnerzy: Oficyna Vinegre, Pura Vita, Gdańsk Convention Bureau